Theatermaggezien ®
omdat theater belangrijk is...
ARCHIEF 2000 - 2014

Vraagzucht 21 Maart 2003

In zijn Tagebuch 1966-1971, heeft de Zwitser Max Frisch (1911-1991) een aantal Fragebogen (vragenreeksen) ingelast waarmee hij een groot deel van het menselijk gedrag aftast en peilt naar het engagement. Het antwoord moet de lezer zelf geven, de auteur beperkt zich tot het stellen van de vragen, daarin blijk gevend van een zekere verwachting, namelijk dat de lezer nadenkt over zijn situatie. De vragen zijn trouwens zodanig geformuleerd dat ze vaak tot een niet vrijblijvend antwoord dwingen. Acteur Frank Vercruyssen heeft in Vraagzucht een aantal van die vragen opgenomen, naast teksten van onder meer Hanif Kureishi, Raymond Carver, Hanuki Murakami, zonder dat daarbij telkens uitdrukkelijk vermeld wordt uit wiens tekst geciteerd wordt. De hele productie wordt trouwens zo voorgesteld alsof het een confrontatie is van een vragensteller tegenover een bereidwillig luisterend publiek, dat zelfs uitgenodigd wordt zelfs iets in de alleenspraak van de speler in te brengen, wat natuurlijk niet gebeurt, want iedereen weet wel dat men in het theater als toeschouwer het best zijn mond houdt. Men kan zich voor de lol afvragen wat er zou gebeuren wanneer nu toch eens een dappere kijker luidop een antwoord of een tegenvraag zou formuleren. Frank Vercruyssen is er de acteur niet naar om zich uit zijn lood te laten slaan. Hij zou de spreker zeker op een degelijke manier betrekken bij de problematiek die in de productie aan bod is. Want het gaat in Vraagzucht tenslotte over het leven van alledag, over de actuele levenssituatie op de vooravond van weer eens een oorlog, en daar is iedereen mee bezig en daarover heeft, hopelijk, iedereen een mening.

Vraagzucht heeft veel van een droge uiteenzetting. Er zijn zelfs twee pauzen voorzien om de materie door te spoelen, die Vercruyssen in de hoedanigheid van levenswijze spreker met een verbluffende welsprekendheid en niet zonder een vleugje zelfspot, ten beste geeft. Vercruyssen is nu eenmaal een acteur naar wie je luistert, naar wie je blijft luisteren. Niet omdat hij het gevoel geeft het allemaal beter te weten, wel omdat hij uit het vele dat hij als acteur verondersteld wordt te weten, op een indringende manier de juiste vragen puurt en deze vanuit de juiste spelhouding overbrengt. Hij doet dat in een ongedwongen conversatiestijl en gebruikt daarbij een minimum aan gereedschap, met als centraal punt een draaitafel, waarop hij tijdens de pauzes een plaatje draait. Hij kan niet zonder die draaitafel, geeft hij toe, zonder dit symbool van hoge hedendaagse technologie, terwijl hij spelend voortdurend bewijst het ook zonder te kunnen.

In Vraagzucht staat de acteur er alleen voor. Hij is een solist maar geen eiland. Hij vertrekt van vragen die verwijzen naar een persoonlijke problematiek, over fysieke of huiselijke en familiale aangelegenheden om stilaan over te gaan naar de algemeen menselijke problematiek die niet meer gaat over de ongemakken of de dood van een individu, maar over de universele zorg en angst die als een enorme bommenwerper boven de wereld hangt. Vercruyssen mag dan als een schoolvos met cijfers en statistieken nogal lang over de relatie tussen geld en bewapening en over de slechtheid van oorlogsstokers uitpakken, aan de oprechte bezorgdheid van de acteur en van toneelspelersgezelschap STAN, waarvan hij op die avond de exponent is, kan niet getwijfeld worden. Men kan het af doen als een hedendaagse vorm en een verbeterde uitgave van het vroegere “vormingstheater”. Belangrijk is dat theatermakers een duidelijke kritische stem laten horen over wat de mens en de mensheid wordt aangedaan en dat het wordt verdedigd door een sterk acteur en een even geëngageerde equipe.

Vraagzucht past wonderwel in de reeks tijdkritisch theater, documentair theater zo men wil, die STAN is begonnen met Het is nieuwe maan en het wordt aanzienlijk frisser (als reactie tegen het uitbreken van de Golfoorlog, 1991) en die verder ging met One 2 life (over Amerikaanse justitie, explosieve toestanden in gevangenissen en zelfingenomenheid van Amerika en Europa, 1996). Wordt ongetwijfeld vervolgd.


Info: www.stan.be

Dit artikel werd reeds 106 keer gelezen.auteur(s):Roger Arteel