Theatermaggezien ®
omdat theater belangrijk is...
ARCHIEF 2000 - 2014

Knuffel knuffel, knijp knijp, dood dood.
Laika, Van muizen en mensen
26 Januari 2005

Twee seizoenen geleden speelde Laika Van muizen en mensen in een grote manège. Het publiek zat aan de smalle rand in de grote hall, met paardendekens om zich heen. De drie personages wandelden, sjokten, bewogen door die ruimte. Ze gingen van een afgedankte caravan naar een plek met strobalen, van een verloren busje naar een rammelige pick-up.
Die enorme ruimte werkte beklemmend. Nu herneemt Laika deze productie, maar speelt ze in de schouwburgzaal. Hoge houten schuttingen en schuurwanden zijn het decor; het licht dat door de spleten valt, verdeelt het podium in kleine uitgesneden stukken. Daarop zien we weer de drie personages. De beklemmende sfeer, die in de vorige uitvoering vooral van de ruimte uitging, ligt nu in het vertelde verhaal. De spanning komt nu vooral uit het verhaal dat de personages elkaar onderbrekend en vooral elkaar aanvullend vanuit hun perspectief in flarden vertellen. Als toeschouwer word je aangezet zelf de puzzel in elkaar te zetten. Wat is flashback, wat is het dramatische nu, wie is aan het woord, over wie gaat het nu? Want de drie spelers vertolken eigenlijk in totaal vijf personages.

De klassieker van muizen en mensen (1937) van Nobelprijswinnaar John Steinbeck is een roman over dolende seizoensarbeiders in de jaren ’20 – ‘30 in Amerika. De Vlaamse toptheaterauteur Filip Vanluchene bewerkte het verhaal voor toneel, en situeerde het op een Vlaamse plek, tweede helft vorige eeuw. De tijd doet er niet toe, het optimisme van de kleine man op wat betere toekomst, het zoeken naar genegenheid en zelfbevestiging is van alle tijden. Het is een ritmische bewerking, met krachtig gespierde en heldere taal.

Concreet krijgen we het verhaal over de moeilijke vriendschap tussen George en Lennie, het is het verhaal over het lot van seizoenarbeiders, hun labeur, hun dromen. Het is ook het verhaal van Cindy, die weliswaar met de baas van de farm getrouwd is, maar het als zangeres wil gaan maken; het is het verhaal van Valere, de knecht die al 33 jaar in dienst is, en rondzeult met een stervende hond. Het is vooral het grote verhaal van wat we nu losers noemen, mensen met dromen waarvan wij en zij ook weten dat die nooit zullen uitkomen; het is het grote verhaal van mensen op zoek naar geluk. Voor heel wat mensen is dat moeilijk, zeker voor asielzoekers, vluchtelingen, mensen die bekeken en uitgestoten worden. Het is het grote verhaal van existentiële nietigheid, van mensen die zoals muizen zijn. Om te vangen, te knuffelen, te knijpen, dood te maken, onbedoeld, onbewust. Grote slungel Lennie knuffelt in zijn kleine zoeken naar wat liefde en respect de vrouw letterlijk dood, per ongeluk, allicht, George maakt er een eind aan. Mensen als muizen, muizen als mensen. Indrukwekkend klein.

Regisseur Jo Roets heeft van deze herneming eigenlijk een nieuw stuk gemaakt. De locatie is kleiner; ruimte wordt door de schuttingen slechts gesuggereerd. Het is spelen op een paar vierkante meters. De aandacht gaat nu meer naar de intrige zelf. De spelers vertellen meer, spelen intenser, meer vanuit hun zelf dan vanuit de ruimtelijke omgeving. Jur van der Lecq als de knecht met jaren ervaring en wijsheid, Wine Dierickx als het meisje op het platteland dat zo graag naar de grote stad wil. Of niet? Het blijven ambigue ambities. Nieuwkomer Jurgen Delnaet trekt al zijn registers open om de knecht George te spelen, en ook de grote slungel Lennie. Hij speelt overtuigend, zonder in de valkuil van expliciet spel te vallen. Wie de vorige productie op locatie heeft gezien, moet zeker ook naar deze voorstelling gaan kijken. Want het is toch een andere productie geworden, met een geslaagde sterke verinnerlijking van het verhaal.


Voor iedereen vanaf 14 jaar. Nog tot en met 26 februari in Vlaanderen en Nederland.

Info: www.laika.be

Dit artikel werd reeds 108 keer gelezen.auteur(s):Tuur Devens